Quy trình nuôi cấy đông trùng hạ thảo: đơn giản nhưng không dễ

Đông trùng hạ thảo, một loại dược liệu quý và có hiệu quả kinh tế cao, đòi hỏi một quy trình nuôi trồng cẩn thận và khép kín để đảm bảo chất lượng và năng suất tối ưu. Bước đầu tiên trong quy trình này là phân lập và lai tạo chủng giống, sau đó sử dụng chúng để tạo ra những khối sinh khối mạnh mẽ. Các khối này sẽ được nuôi trồng một cách kỹ lưỡng, và sau khi đạt được điều kiện tốt nhất, chúng sẽ được thu hoạch và bảo quản để đảm bảo duy trì chất lượng. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về quy trình nuôi trồng đông trùng hạ thảo, giúp bạn hiểu rõ hơn về cách làm ra loại dược liệu quý này.

Có 2 phương pháp để nuôi cấy Đông trùng hạ thảo: một là nuôi trên vật chủ là nhộng tằm, và hai là lên men và cấy nấm trên giá thể (hữu cơ). Quá trình này kéo dài từ 90 đến 105 ngày.

Quy trình nuôi cấy đông trùng hạ thảo

Quy trình nuôi trồng đông trùng hạ thảo gồm bốn giai đoạn quan trọng:

Giai đoạn 1: Nuôi sợi nấm

1. Cấy giống vào lọ cơ chất.
2. Điều kiện môi trường: độ ẩm 75-80%, nhiệt độ 18-20°C.
3. 10-12 ngày sau, sợi nấm phủ kín bề mặt, chuyển sang giai đoạn 2.

Giai đoạn 2: Tạo quả thể

1. Lọ cơ chất vào phòng chiếu sáng: nhiệt độ 18-20°C, độ ẩm 75-80%.
2. Chiếu sáng 12 giờ/ngày, 1000 Lux, thông khí hàng ngày.
3. Sau 2 tuần, sợi nấm nảy mầm, chuyển sang giai đoạn 3.

Giai đoạn 3: Nuôi quả thể

1. Tăng độ ẩm lên 80-85%, giảm cường độ chiếu sáng xuống 700 Lux.
2. Lưu thông không khí hàng ngày, loại bỏ sợi nấm mốc.
3. Sau 2 tháng, xuất hiện bào tử nấm.

Giai đoạn 4: Thu hoạch

1. Khi quả có màu vàng đậm, thu hoạch.
2. Mở nắp bình, cắt ngọn sát cơ chất hoặc lấy từng cụm nấm.
3. Đảm bảo vô trùng để tránh nhiễm khuẩn và mốc.
4. Đậy kín bình và tiếp tục thu hoạch lần 2.

Để có thể thành công thành công, phòng nuôi cần bảo đảm vô trùng, ánh sáng tự nhiên, hệ thống chiếu sáng, giá để đặt bình nuôi, hệ thống phun sương (tự động) và làm lạnh để duy trì độ ẩm (70-85%) và nhiệt độ (18-20°C) ổn định.

Phân tích từ chuyên gia

TS. Phạm Văn Nhạ từ Viện Nghiên cứu Thảo dược Việt Nam đã dành nhiều năm để tìm hiểu và điều hành nhiều quy trình nuôi trồng Đông trùng hạ thảo. Theo TS. Nhạ, hiện có hai phương pháp để nuôi trồng Đông trùng hạ thảo, đó là nuôi trên vật chủ nhộng tằm hoặc lên men xốp (nuôi trên giá thể). Quá trình này kéo dài từ 90 đến 105 ngày.

Nuôi trên vật chủ nhộng tằm: Trong phương pháp này, bào tử nấm Đông trùng hạ thảo được phun lên con nhộng tằm khi con nhộng còn sống. Bào tử nấm này là ký sinh và gây bệnh cho con nhộng. Ban đầu, nấm gây bệnh trên con nhộng, sau đó phát triển sợi nấm, tiêu diệt con nhộng và sử dụng cơ thể của nó để phát triển. Từ thời điểm nhiễm nấm đến lúc có quả thể nấm để thu hoạch kéo dài từ 90-105 ngày. Quá trình này được chia thành hai giai đoạn: pha tối và pha sáng. Pha tối bắt đầu khi nấm xâm nhập vào con tằm và kéo dài khoảng 10-14 ngày. Pha sáng bắt đầu sau pha tối với điều kiện tương tự tự nhiên, và nó là điều kiện tối ưu để tạo ra Đông trùng hạ thảo.

Nuôi trên giá thể (cơ chất hữu cơ): Trong phương pháp này, bào tử nấm được phun lên giá thể gồm tằm dâu nghiền và gạo lứt sau khi đã được hấp khử trùng. Quy trình này cũng trải qua hai giai đoạn tương tự như nuôi trên vật chủ. Điều kiện tự nhiên cần phải được duy trì để đảm bảo sự phát triển ổn định của nấm, và điều này đòi hỏi đầu tư công nghệ và nguồn lực.

Tuy nhiên, theo TS. Phạm Văn Nhạ, lợi nhuận từ việc nuôi trồng Đông trùng hạ thảo rất thấp, và việc này đòi hỏi kiến thức và quản lý cẩn thận. Nếu xảy ra sự cố về điện hay kỹ thuật nào đó, cả một mẻ nuôi lớn có thể bị hủy ngay lập tức. Chi phí điện năng là một trong những khoản chi tiêu đắt đỏ nhất, bởi phải duy trì nhiệt độ liên tục trong suốt thời gian trồng nấm. Ngoài ra, còn có chi phí cho trang thiết bị máy móc và nhân công kỹ thuật.

Mua Đông trùng hạ thảo, đừng tham rẻ

TS. Phạm Văn Nhạ cũng chia sẻ rằng hiện nay trên các diễn đàn mạng xã hội, người ta thường thấy những sản phẩm Đông trùng hạ thảo có giá cực kỳ rẻ, thậm chí chỉ vài trăm ngàn đồng/kg khi khô. Tuy nhiên, điều này dường như không thể làm được với sản phẩm Đông trùng hạ thảo nuôi trồng bài bản. Chẳng hạn, chỉ riêng việc sấy khô 1 kg Đông trùng hạ thảo đã tạo ra một chi phí điện năng lên đến trên 1 triệu đồng/kg, chưa kể các chi phí khác như nuôi trồng, đầu tư máy móc, công nghệ, và nhà xưởng.

Vậy sản phẩm Đông trùng hạ thảo rẻ tiền được rao bán trên các chợ mạng làm thế nào? Theo TS. Nhạ, dường như đó là Đông trùng hạ thảo được sản xuất bằng công nghệ tổng hợp hóa chất, thay vì sử dụng nguyên liệu tự nhiên nhộng tằm. Với công nghệ tổng hợp hóa chất, khi có bào tử nấm, người ta có thể tạo ra Đông trùng hạ thảo giống về hình dáng, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe. Quá trình sản xuất bằng công nghệ tổng hợp này có thể để lại các hóa chất độc hại trong sản phẩm, đặc biệt là khi sử dụng các loại hóa chất không tinh khiết. Điều này có thể gây hại cho con người. Hóa chất không tinh khiết có giá trị thấp hơn hàng trăm lần so với hóa chất tinh khiết.

Ngoài ra, để phân biệt nấm Đông trùng hạ thảo dược liệu và nấm thực phẩm, có một số điểm quan trọng. Quy trình nuôi trồng nấm thực phẩm đơn giản hơn, chỉ mất từ 32-40 ngày để có thu hoạch và năng suất cao hơn khoảng 2,5 lần so với nấm dược liệu. Nấm thực phẩm phát triển nhanh, thân nấm mập mạp, đầu quả thể tròn và nhũn, có thể nhổ dễ dàng ra khỏi giá thể. Khi để trong tủ lạnh, nấm thực phẩm có thể trở nên nhạt và mềm ra.

Trong khi đó, nấm Đông trùng hạ thảo dược liệu có đầu quả thể vót nhọn, mảnh, nhỏ. Cấu trúc của nó cứng chắc, giòn, và không nhấn xuống khi bấm vào. Để phân biệt, có thể pha vào cốc nước, nấm dược liệu thường có màu cam sẫm và vẫn cứng giòn trong khi nấm thực phẩm có màu vàng nhạt và trở nên nhạt mềm khi ngâm trong nước. Việc sử dụng nấm khô hay tươi, thành phần hoạt chất vẫn giữ nguyên.

Mua đông trùng hạ thảo ở đâu tốt?: Cơ sở nuôi cấy đông trùng hạ thảo Đà Lạt NewFarm – Uy tín làm nên thương hiệu!